Benefis Józefa Lizonia

W drewnie potrafi dostrzec więcej niż tylko materiał. W kawałku lipy odnajduje ludzką twarz, gest, emocje i historię. Józef Lizoń, artysta rzeźbiarz z Rogów, był bohaterem kolejnego benefisu zorganizowanego 18 września 2026 roku w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu.

Benefis był okazją do spotkania z człowiekiem, który przez dziesięciolecia rozwijał swój talent z dala od szkół artystycznych i pracowni. Jak sam przyznał w rozmowie z Piotrem Gąsienicom – Zastępcą Dyrektora Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ: rzeźby zaczął wykonywać jako młody chłopak, początkowo posługując się jedynie scyzorykiem, a z czasem drewniana materia stała się jego najważniejszym środkiem artystycznego wyrazu.

Józef Lizoń urodził się 13 marca 1949 roku w niewielkiej miejscowości w gminie Podegrodzie. Z zawodu był stolarzem, jednak – jak wspominał podczas spotkania – stolarka szybko przestała mu wystarczać. Chciał tworzyć coś więcej niż drzwi czy meble, dlatego porzucił zawód i poświęcił się rzeźbieniu. Pierwszych inspiracji szukał w domu. Jego ojciec był, jak mówił, „złotą rączką” i wykonywał drewniane elementy do młyna. Młody Józef przyglądał się jego pracy, podpatrując sposób posługiwania się narzędziami.

Dziś efekty tej wieloletniej pracy można zobaczyć w otoczeniu domu artysty. Jego posesję wypełniają liczne rzeźby – figury świętych, postacie ludzkie i przedstawienia, które tworzą niezwykłą, rozbudowaną przestrzeń artystyczną. To właśnie ten zbiór stał się jednym z najważniejszych tematów rozmowy podczas benefisu.

„Robię to po to, żeby zostawić po sobie ślad, że tu żyłem i pracowałem” – mówił Józef Lizoń.

Te słowa dobrze oddają jego podejście do twórczości. Nie chodziło mu o sławę czy kolekcjonowanie nagród. Najważniejsze było samo tworzenie i świadomość, że wykonane przez niego prace pozostaną po jego odejściu. Artysta podkreślał, że chciałby, aby rzeźby pozostały razem, tworząc świadectwo jego życia i pracy.

Podczas spotkania nie zabrakło również rozmowy o przyszłości kolekcji. Rzeźby znajdujące się na zewnątrz wymagają regularnej konserwacji. Artysta zwracał uwagę, że utrzymanie tak dużego zbioru jest kosztowne i trudne do sfinansowania. W tym roku część prac konserwował własnym sumptem, przy pomocy syna.

W czasie wydarzenia Józef Lizoń otrzymał gratulacje i podziękowania od przedstawicieli samorządów oraz instytucji kultury. Szczególnym momentem było wręczenie artyście Srebrnej Odznaki Honorowej Województwa Małopolskiego – Krzyża Małopolski. Odznaczenie, w imieniu Marszałka Województwa Małopolskiego, wręczył Jan Piczura – radny Województwa Małopolskiego. Paweł Labuda – Członek Zarządu Powiatu Nowosądeckiego, przekazał artyście prestiżową nagrodę „Złote Jabłko”. Z kolei Krzysztof Bodziony – Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Podegrodziu, złożył Benefisantowi serdeczne życzenia oraz życzył pomyślności i dalszych sukcesów w pracy artystycznej. Ważnym momentem spotkania były także osobiste wspomnienia osób, które znały Józefa Lizonia od lat.

Benefis w Ludźmierzu był spotkaniem z artystą, ale także z historią człowieka, który własną drogą doszedł do sztuki. Józef Lizoń nie kończył szkół artystycznych, nie miał rozbudowanego zaplecza pracownianego. Miał za to cierpliwość, wyobraźnię i potrzebę tworzenia. Dziś jego rzeźby są trwałym śladem tej drogi – opowieścią zapisaną w drewnie.