"Hory naszy Karpaty" – "Góry nasze Karpaty" – śpiewają Łemkowie w pierwszych słowach swej tradycyjnej pieśni. Ta barwna kultura jest jednym z fundamentów różnorodności naszego górskiego regionu, dlatego też wystawa Dawida Zdobylaka w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich nie jest przypadkowa. 9 października 2026 odbył się wernisaż wystawy "Czemu ty, chmuro, zazdrościsz / Чом ты, хмаро, заздростиш", któremu towarzyszył występ zespołu Łada.
Dawid Zdobylak urodził się w 1993 roku na Dolnym Śląsku, w rodzinie o korzeniach łemkowsko-polskich. Studiował malarstwo na ASP w Krakowie, w pracowni Janusza Matuszewskiego, a w 2023 roku uzyskał doktorat sztuk pięknych. Jego twórczość długo obejmowała przede wszystkim portret i pejzaż, natomiast w ostatnich latach coraz wyraźniej koncentruje się na łemkowskim dziedzictwie. W 2025 roku pokazał w Nowym Sączu wystawę Może nie wrócę / Може ся не верну, a w 2026 jego prace znalazły się na wystawie Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie.Obrazy z łemkowskiego cyklu Dawida Zdobylaka to nie rekonstrukcja historyczna, nie ilustracja, nie etnograficzna dokumentacja. To malarstwo, które pokazuje świat, lokujący się między tym, co odziedziczone w przekazie, a tym, co wyobrażone. Tu jest właśnie miejsce dla sztuki: w mariażu tradycji i wizji. Twórczość tę charakteryzuje kameralna intymność formatu, zestawiona z intensywnością koloru, zaczerpnięte z ikony elementy religijne, ale także baśniowe wątki z ludowego imaginarium. Obok postaci świętych pojawiają się widma z tanatycznego folkloru, a innym wyrazistym motywem wystawy jest wątek kochanków. Czemu ty, chmuro, zazdrościsz – to pytanie (cytat z poezji Semana Madzelana) skierowane do chmury zasłaniającej księżycowi widok na parę. Pieśń wybrzmiała na wernisażu w wykonaniu Zofii Zaborowskiej i Kacpra Siejkowskiego – czyli duetu Łada. Muzyka i obrazy przeniosły w przestrzeń świata z pogranicza realności i czasu. Chmura staje się znakiem przeczucia. Nieuchwytna i zmienna, może zapowiadać burzę, a wraz z nią nadchodzące zagrożenie. Dawid Zdobylak nadaje jej znaczenie zapowiedzi tragicznych losów. Jednak kultura łemkowska to nie tylko utrata, ale i życie po utracie – przykład jednoczenia się i trwałości pomimo zadanej systemowo destrukcji. Sztuka jest istotnym medium niosącym tożsamość i koherencję w obliczu tak brutalnych aktów historii – pomaga nawigować w świecie, gdzie własna tożsamość, pochodzenie, język nie zawsze są oczywiste. Malarstwo Dawida Zdobylaka, choć wyrasta z osobistej potrzeby zmierzenia się z losami przodków, wykracza poza wymiar indywidualny. Staje się ważnym głosem na horyzoncie współczesnej kultury łemkowskiej i pokoleń naznaczonych tragedią, a zarazem gestem podtrzymywania pamięci, która ma istotne znaczenie dla ciągłości łemkowskiej tożsamości.Wystawa trwa do 29 listopada 2026 roku w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu.Alicja Gołyźniak
