Karpacki Pierścień Naukowy

23 października 2026 roku w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu odbyła się uroczysta inauguracja Karpackiego Pierścienia Naukowego – inicjatywy łączącej potencjał siedmiu uczelni wyższych z Polski i Słowacji oraz Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu. Podpisane podczas wydarzenia porozumienie otwiera nowy etap współpracy naukowej, badawczej, edukacyjnej i kulturalnej na rzecz regionu karpackiego. Uroczystość odbyła się w ramach 2. Święta Karpat.

Karpacki Pierścień Naukowy powstał z przekonania, że bogactwo kulturowe i przyrodnicze Karpat, ich złożona historia oraz różnorodność tradycji wymagają współpracy wykraczającej poza granice państw, regionów i poszczególnych dyscyplin naukowych. Nowa inicjatywa ma służyć integracji środowisk akademickich i instytucji kultury, wymianie wiedzy oraz podejmowaniu wspólnych przedsięwzięć związanych z badaniem, dokumentowaniem, ochroną i upowszechnianiem dziedzictwa karpackiego. Szczególne znaczenie przypisano połączeniu dorobku naukowego uczelni z doświadczeniem instytucji prowadzących działalność badawczą, dokumentacyjną i edukacyjną bezpośrednio w społecznościach regionu.

W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz publicznych, środowisk akademickich oraz instytucji kultury. Wśród gości obecni byli Witold Kozłowski, wicemarszałek województwa małopolskiego oraz dr Patryk Wicher, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu reprezentował dyrektor Andrzej Zarych.

W spotkaniu wzięli udział rektorzy i przedstawiciele władz siedmiu uczelni przystępujących do Karpackiego Pierścienia Naukowego: dr hab. inż. Józef Ciuła, prof. ANS, rektor Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu; dr Bianka Godlewska-Dzioboń, rektor Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu; dr hab. Zbigniew Barabasz, prof. PANS, rektor Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie; dr hab. Tomasz Homa SJ, prof. UIK, rektor Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie; dr inż. Monika Krawczyk, prorektor ds. studenckich i kształcenia Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku; dr Dorota Dejniak, prorektor ds. dydaktycznych Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Jarosławiu oraz prof. Mária Kardis, prorektor ds. współpracy zagranicznej i stosunków zewnętrznych Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie.

Pierwszą część wydarzenia wypełniła sesja wykładowo-prezentacyjna, podczas której przedstawiciele uczelni zaprezentowali działalność naukową, badawczą i edukacyjną swoich ośrodków. Spotkanie pozwoliło nie tylko przybliżyć dorobek poszczególnych instytucji, lecz także ukazać różnorodność kompetencji i doświadczeń, które mogą stać się podstawą przyszłych wspólnych działań. Interdyscyplinarny charakter inicjatywy stwarza możliwości podejmowania badań uwzględniających zarówno materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Karpat, jak i ich środowisko przyrodnicze, przemiany społeczne oraz współczesne wyzwania rozwojowe.

Najważniejszym punktem uroczystości było podpisanie porozumienia w sprawie powołania Karpackiego Pierścienia Naukowego, którego stronami zostało siedem uczelni wyższych z Polski i Słowacji oraz Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu.

Instytucje założycielskie Karpackiego Pierścienia Naukowego: Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu, Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Targu, Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku, Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie, Uniwersytet Ignatianum w Krakowie, Uniwersytet Preszowski w Preszowie (Słowacja) oraz Państwowa Akademia Nauk Stosowanych im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu.

Podpisaniu porozumienia towarzyszyło uroczyste podpisanie Aktu Powołania Karpackiego Pierścienia Naukowego, stanowiącego symboliczne potwierdzenie wspólnej woli współpracy na rzecz dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego Karpat oraz rozwoju naukowego i społecznego regionu. Pod dokumentem, obok przedstawicieli instytucji założycielskich, podpis złożył również wicemarszałek województwa małopolskiego Witold Kozłowski, podkreślając tym samym znaczenie przedsięwzięcia dla współpracy środowisk naukowych i kulturalnych związanych z regionem karpackim.

Karpaty, mimo swojej wewnętrznej różnorodności, pozostają obszarem licznych powiązań historycznych, kulturowych i społecznych. Ich dziedzictwo kształtowało się przez stulecia w wyniku kontaktów między społecznościami zamieszkującymi poszczególne części łańcucha karpackiego. Zrozumienie tych procesów wymaga zarówno pogłębionych badań naukowych, jak i współpracy z lokalnymi środowiskami, regionalistami oraz depozytariuszami niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W tym kontekście szczególną wartością Karpackiego Pierścienia Naukowego jest stworzenie przestrzeni, w której działalność akademicka może łączyć się z praktyką instytucji kultury i doświadczeniem społeczności regionu.

Utworzenie Karpackiego Pierścienia Naukowego otwiera nowe możliwości systematycznej, interdyscyplinarnej i międzynarodowej współpracy na rzecz Karpat. Jej istotą ma być nie tylko rozwijanie wiedzy o regionie, lecz również przekładanie wyników badań na konkretne działania służące ochronie dziedzictwa, edukacji, wzmacnianiu tożsamości regionalnej oraz upowszechnianiu bogactwa kulturowego i przyrodniczego Karpat.