Zrealizowany w 2025 roku interdyscyplinarny projekt badawczy pt. „Ślady etnicznego panopticum. Królowa Polska i Królowa Ruska w perspektywie retrospektywnej” dotyczył analizy pamięci o wielowiekowym współistnieniu społeczności polskiej i łemkowskiej na obszarze pogranicza etnicznego. Badania koncentrowały się przede wszystkim na wsiach Królowa Polska i Królowa Górna (dawniej Królowa Ruska), położonych w powiecie nowosądeckim.
W dolinach i na stokach zachodniej części Beskidu Niskiego, przez stulecia krzyżowały się dwa światy: polski i łemkowski, zachodnio- i wschodniochrześcijański, współistniała gospodarka ukształtowana przez osadnictwo na prawie niemieckim i wołoskim. Na tym obszarze kończył się świat Pogórzan i Lachów, ustępując miejsca Łemkowszczyźnie. Teren ten stanowił przestrzeń wzajemnych wpływów, w którym języki, religie, tradycje i systemy gospodarcze współistniały, często w harmonijnej symbiozie. To na tych ziemiach kończył się zachodni zasięg Łemkowszczyzny – w uproszczonym ujęciu – etnograficznego obszaru ukształtowanego przez średniowieczne fale osadnictwa wołoskiego oraz napływ ludności ruskiej ze wschodnich Karpat.
Projekt, przygotowany i zrealizowany przez Martę Smólczyńską, łączył perspektywy antropologii, etnologii i historii, a jego celem było uchwycenie tego, jak współcześni mieszkańcy opowiadają przeszłość oraz jakie ślady dawnej wielokulturowości przetrwały w pamięci zbiorowej i krajobrazie. W wymiarze dokumentacyjnym projektu utrwalono wspomnienia najstarszego pokolenia – zaś wymiar interpretacyjny, pozwolił na analizę mechanizmów pamięci kulturowej i przemian tożsamości po II wojnie światowej, w tym po akcji „Wisła”. Efektem intensywnych badań terenowych i kwerend archiwalnych stała się niezwykła kolekcja materiału źródłowego – relacji świadków, fotografii, zapisków rodzinnych, pamiętników, dokumentów, zarejestrowanych melodii czy dokumentację zachowanych fragmentów dawnych strojów, które razem odsłaniają złożony obraz życia na dawnym pograniczu. Pełne opracowanie badań znajduje się w archiwum Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu oraz Instytutu Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludów Karpackich w Ludźmierzu.
